Holland Breda: Gemeente in Zuid-Holland en universiteitsstad van de Nederlandse provincie Noord-Brabant
Inleiding
Breda is een gemeente die gelegen is in het noorden van de provincie Noord-Brabant, aan de grens met het zuiden van Zuid-Holland. Met ongeveer 90 duizend inwoners is Breda de vierde grootste stad van Nederland en tegelijkertijd een centrum voor Holland Breda onderwijs en wetenschappelijke activiteiten.
Geschiedenis
De huidige gemeente Breda bestaat sinds 1815, toen bij de Nederlands-Franse herinrichting de grens tussen Zuid-Holland en Noord-Brabant werd vastgesteld. Voordien behoorde een groot deel van wat nu Breda heet tot het hertogdom Brabant.
Tijdens de Tachtigjarige Oorlog speelde Breda in 1581 als een belangrijke factor mee bij de Nederlandse Opstand tegen Spanje. Het stadhuis, dat anno 2023 nog steeds bestaat, was toen een tijdelijk parlementaire zetel voor het door Willem van Oranje opgerichte Nederlands Staatsbestuur.
Geografie en ligging
Breda is gelegen in de noordoostelijke uitsparing van de Peel, waarbij die natuurlijke depressie het grootste gedeelte is ingenomen door polders. Ten oosten ligt het riviertje de Aa, ten westen ligt een klein stukje dat eveneens beneden het maaiveld uitkomt (de Bunderbroek). In noordelijke richting grenst Breda aan de gemeente Prinsenbeek, in zuidoostelijke richting ligt Oisterwijk. De Nederlandse autosnelweg A16 loopt door deze regio, waaronder op het grondgebied van Breda een gedeelte.
Demografie
Breda is de enige gemeente in Noord-Brabant die een stedelijke omvang heeft; alle andere gemeenten hebben veel minder dan 50 duizend inwoners. Bijna 70% van de bevolking woont in de kern, terwijl de overigen verspreid wonen op het grondgebied.
Met ongeveer drie kwart van de bewoners in Breda zijn er Nederlanders die niet tot de protestantse (vooral Gereformeerde en Christelijk) of rooms-katholieke richting behoren, wat maakt dat de meest voorkomende levensbeschouwelijke groeperingen overigens het zogenaamde “liberalisme” betreffen. Anderzijds is het inwonertal van Breda sterk verhoogd sinds de jaren 60 en ligt de gemiddelde leeftijd net onder vijfendertig jaar.
Economie
De regio Breda geldt als een centrum voor de Nederlandse land- en tuinbouw, met o.a. melkveehouderijen en akkerbouw in de buurt van de stad, evenals in Prinsenbeek en Oisterwijk. Met circa 1500 ondernemingen is Breda één van de economisch actiefste steden in Nederland.
Op het terrein van handel is voornamelijk een zware concentratie van kleinere bedrijven die (toebehorende) dienstverlening leveren aan grote, in en buiten Europa gevestigde ondernemingen te vinden. Het aantal banen dat met de grootschalige import uit Nederland is verbonden, doet er dus toe niet toe.
Op het grondgebied van Breda bevinden zich verder drie stoomgasturbinemaatschappijen (onder andere Nuon), een olieraffinaderij en drie chemische fabrieken. Daarnaast zijn er op het terrein ook de belangrijke diensten die uitmonden in bijvoorbeeld logistieke activiteiten, ICT-dienstverlening of juridische hulp.
Onderwijs
Met vijf universitaire instellingen en drie hogescholen is Breda een van ‘s werelds belangrijkste academische centra in de domeinen van techniek en wetenschap. Naast de oorspronkelijke Rijksuniversiteit Leiden, die later nog tot de Universiteit van Nederland behoort, zijn er voorbeelden als Tilburg University en Radboud Universiteit Nijmegen.
Met meer dan vijftig onderwijsinstellingen is Breda een centrum met een brede aanbod dat stopt bij lichamelijke opleiding. In totaal gaat het om ongeveer vierhonderd lessen en trainingen, waaronder voorbeelden die de meest gevarieerde disciplines in Nederland bevatten.
Transport
Ten behoeven van zowel bedrijfsmatige als particuliere activiteiten liggen drie spoorwegstations met ongeveer 35 kilometer openbaar vervoersroutes waarlangs dagelijks veelal 80 treinen over het Bredase spoorlijntje passeren.